Út er komin skýrsla um stöðu og reynslu erlendra íbúa á Norðurlandi eystra. Rannsóknin var hluti af stærra verkefni ÞÞ sem styrkt er af Þróunarsjóði Innflytjendamála, en þessi hluti var unninn sérstaklega fyrir SSNE og byggir á 30 viðtölum við erlenda íbúa á svæðinu. Rannsóknin gefur innsýn í upplifun þeirra af búsetu, þjónustu, tungumáli, félagslegri þátttöku og möguleikum til áhrifa í nærsamfélaginu.
Markmið rannsóknarinnar var að varpa ljósi á hvernig erlendir íbúar upplifa stöðu sína í samfélaginu og hvaða þættir styðja við eða hindra þátttöku þeirra í því. Niðurstöðurnar sýna að flestir viðmælendur meta búsetu sína á svæðinu almennt jákvætt, en einnig koma fram áskoranir sem tengjast meðal annars tungumáli, upplýsingaflæði og aðgengi að þjónustu. Tungumálið reyndist lykilþáttur í upplifun fólks af þátttöku í samfélaginu. Þrátt fyrir að stór hluti þátttakenda hafi sótt íslenskunámskeið lýstu margir því að þeir skildu íslensku betur en þeir gætu tjáð sig á tungumálinu, sem gæti haft áhrif á sjálfstraust og virkni í daglegu lífi.
Meirihluti þátttakenda taldi sig hafa tiltölulega gott aðgengi að helstu þjónustuþáttum, svo sem menntun, heilbrigðisþjónustu og félagsþjónustu. Engu að síður bentu niðurstöðurnar til þess að í sumum tilvikum gæti skortur á upplýsingum eða tungumálastuðningi gert fólki erfiðara fyrir að nýta sér þjónustuna til fulls. Félagsleg tengsl skiptu einnig miklu máli í upplifun viðmælenda, en sumir lýstu því að erfitt gæti verið að mynda tengsl utan vinnustaðar eða við aðra en samlanda sína.
Vilji til lýðræðislegrar þátttöku til staðar
Rannsóknin beindi einnig sjónum að lýðræðislegri þátttöku erlendra íbúa. Þegar þátttakendur voru spurðir hvort þeir teldu að skoðanir þeirra væru teknar til greina í ákvörðunum sem varða nærsamfélagið töldu 40% svo vera og 10% að það ætti við að einhverju leyti. Helmingur þátttakenda taldi hins vegar að rödd þeirra heyrðist ekki. Helmingur viðmælenda sagðist hafa tekið þátt í sveitarstjórnarkosningum eða öðrum ákvörðunarferlum á vettvangi sveitarfélaganna, en hinn helmingurinn ekki. Aðeins fimmtungur þátttakenda taldi að innflytjendur ættu sér skýran málsvara í sveitarstjórnum.
Þrátt fyrir þetta sýna niðurstöðurnar að áhugi á þátttöku er til staðar. Þegar spurt var um fyrirhugaða þátttöku í næstu sveitarstjórnarkosningum sögðust tveir af hverjum þremur ætla að kjósa. Þá sagðist einnig töluverður hluti þátttakenda geta hugsað sér að bjóða sig fram til sveitarstjórnar ef tækifæri byðist.
Niðurstöðurnar benda því til að þrátt fyrir að margir upplifi takmörkuð áhrif, sé vilji til þátttöku í lýðræðislegu starfi til staðar. Í ljósi þess að nú styttist í sveitarstjórnarkosningar gefa niðurstöðurnar mikilvægar vísbendingar um tækifæri til að efla samtal, upplýsingagjöf og þátttöku erlendra íbúa í nærsamfélaginu.
Skýrsluna má finna hér.